Srbija danas, 15. februara, obeležava Dan državnosti, datum koji ima duboko istorijsko i simbolično značenje. Ovaj dan vezan je za Sretenje Gospodnje, ali i za početak Prvog srpskog ustanka 1804. godine, kada su srpski ustanici pod vođstvom Karađorđa Petrovića podigli bunu protiv Osmanskog carstva.
Ovaj događaj označio je prve korake Srbije ka nezavisnosti, a vekovima kasnije, ostao je temelj nacionalnog identiteta i borbe za slobodu. To je dan koji nosi snažnu simboliku, jer u sebi spaja duhovno nasleđe, borbu za slobodu i narodne običaje koji su se prenosili generacijama.
Verski praznik velikog značenja
Sretenje Gospodnje je veliki hrišćanski praznik koji se slavi još od prvih vekova hrišćanstva. Prema predanju, toga dana je Bogorodica prvi put dovela malog Isusa u jerusalimski hram, gde ga je dočekao starac Simeon – po tome je praznik i dobio ime, jer znači „susret“.
U crkvama se tada služe svečane liturgije, a vernici često nose sveće koje se osveštavaju. Veruje se da te sveće čuvaju dom od nesreće i nepogoda tokom cele godine.
Zašto je izbio Prvi srpski ustanak?
Početkom 19. veka, Srbija se nalazila pod teškom osmanskom vlašću, gde su zulum, nasilje i visoki porezi otežavali život narodu. Posebno su se isticali janjičari – dahije, koji su vladali neograničenom surovošću. Povod za ustanak bila je “Seča knezova” – masovno ubistvo srpskih knezova koje su osmislile dahije, plašeći se otpora naroda. Ovaj čin izazvao je ogorčenost i ujedinio srpske vođe, koji su u februaru 1804. godine odlučili da podignu oružje protiv Osmanskog carstva.
Vođa ustanka postaje Đorđe Petrović – Karađorđe, harizmatični vojni lider, čvrstog karaktera i neustrašivog duha. Njegov izbor bio je ključan za organizaciju ustanika i početne pobede nad osmanskom vojskom.
Najveće bitke i tok ustanka:
Ustanici su brzo osvajali gradove i tvrđave, a prve pobede došle su u:
Orašcu (15. februar 1804.) – zvanično je podignut ustanak.
Valjevu, Šapcu, Užicu i Beogradu (1804-1806) – ustanici su oslobađali ove gradove, dok su osmanske trupe bile primorane na povlačenje.
Beograd (1807.) – jedna od najjačih pobeda ustanika, kada su uspeli da oslobode Beogradsku tvrđavu.
Vrhunac ustanka bila je 1807. godina, kada je Srbija bila faktički slobodna država. Međutim, zbog političkih previranja i slabe podrške velikih sila, osmanska vojska je 1813. godine uspela da uguši ustanak, a Karađorđe je bio primoran da pobegne iz zemlje.
Običaji i narodna verovanja
U narodu se veruje da je Sretenje dan kada se „susreću zima i leto“. Postoji zanimljivo predanje – ako medved toga dana izađe iz pećine i vidi svoju senku, zima će potrajati; ako je ne vidi, veruje se da dolazi toplije vreme.
Nekada su ljudi pažljivo posmatrali vremenske prilike tog dana, jer se smatralo da one nagoveštavaju kakva će biti cela godina.
Praznik koji spaja prošlost i sadašnjost
Sretenje je danas prilika da se podsetimo korena, tradicije i istorijskih trenutaka koji su oblikovali državu. To je dan kada se u Srbiji spajaju vera, sloboda i narodna verovanja – retka kombinacija koja ovaj praznik čini posebnim i duboko ukorenjenim u identitetu naroda.
Izvor: Srbijaizbori
